Hàng xóm lấn hẻm chung gây ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt và làm giảm giá trị bất động sản của các hộ xung quanh. Khi phát hiện hành vi này, việc nóng vội cãi vã hay đập phá công trình có thể đẩy bạn vào rủi ro pháp lý bất lợi. Thay vào đó, việc kiểm tra hồ sơ địa chính, ghi nhận hiện trạng và thực hiện theo cẩm nang xử lý dưới đây sẽ giúp bạn bảo vệ trọn vẹn quyền lợi hợp pháp.
Tham khảo thêm Xây tường rào lấn đất và quy trình giải quyết mâu thuẫn ranh giới
Hẻm chung bị lấn chiếm nên làm gì?
Tình trạng hàng xóm lấn hẻm chung dưới các hình thức như xây tường lấn hẻm chung, dựng hàng rào lấn hẻm hay xây bậc thềm ra hẻm chung diễn ra khá phổ biến tại các khu dân cư đô thị và nông thôn. Khi đối mặt với việc hàng xóm lấn hẻm chung, nhiều gia đình vì bức xúc đã tự ý đập phá vật cản. Các luật sư chuyên ngành đất đai cảnh báo rằng hành vi tự ý phá dỡ tài sản của người khác, dù là công trình xây dựng trái phép, có thể khiến bạn bị xử lý hình sự về tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản.
Do đó, khi phát hiện việc hàng xóm lấn hẻm chung, bạn cần bình tĩnh thực hiện theo các bước sau để thu thập căn cứ pháp lý vững chắc:
- Xác định quyền quản lý đối với lối đi: Liên hệ cơ quan địa chính hoặc văn phòng đăng ký đất đai xin trích lục bản đồ địa chính để xác định diện tích lối đi chung thuộc quyền quản lý của Nhà nước hay thuộc quyền sử dụng lối đi chung của các hộ dân.
- Kiểm tra và xác định ranh giới hẻm chung: Tiến hành đo đạc thực tế, đối chiếu với bản đồ địa chính để làm rõ việc hàng xóm lấn hẻm chung đã làm thu hẹp lối đi chung bao nhiêu centimet.
- Thu thập chứng cứ hình ảnh và tài liệu: Chụp ảnh, quay video công trình vi phạm, lập vi bằng ghi nhận hiện trạng hàng xóm lấn hẻm chung và tập hợp các giấy tờ chứng minh quyền sử dụng lối đi chung.
- Thương lượng yêu cầu trả lại lối đi chung: Đưa ra tài liệu trích đo địa chính để làm việc trực tiếp với hộ vi phạm khi xảy ra sự việc hàng xóm lấn hẻm chung, đưa ra yêu cầu trả lại lối đi chung và yêu cầu tháo dỡ công trình lấn hẻm.
Cẩm nang khi gặp trường hợp lấn chiếm hẻm chung
Để việc xử lý hàng xóm lấn chiếm hẻm đạt hiệu quả cao, bạn cần nắm vững quy trình các bước xử lý khi hàng xóm lấn hẻm chung theo đúng hướng dẫn của chuyên gia pháp lý:
Bước 1: Lập vi bằng và ghi nhận hiện trạng
Ngay khi phát hiện hành vi lấn chiếm hẻm chung, đặc biệt là hành vi hàng xóm lấn hẻm chung, bạn nên mời Văn phòng Thừa phát lại đến lập vi bằng ghi nhận việc để đồ chiếm hẻm chung, đặt vật cản hoặc thi công xây dựng lấn hẻm chung. Vi bằng này là nguồn chứng cứ quan trọng không thể bác bỏ trước chính quyền và Tòa án.
Bước 2: Gửi đơn kiến nghị lên Ủy ban nhân dân cấp xã
Trường hợp hàng xóm chiếm lối đi chung cố tình né tránh thương lượng sau khi xảy ra sự việc hàng xóm lấn hẻm chung, bạn gửi đơn phản ánh hành vi lấn chiếm lối đi chung lên Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất. Cơ quan chuyên môn sẽ cử cán bộ địa chính xuống xác minh thực địa việc hàng xóm lấn hẻm chung, lập biên bản ghi nhận hành vi tự ý sử dụng hẻm chung trái phép và yêu cầu dừng thi công.
Bước 3: Tiến hành hòa giải tranh chấp hẻm đi chung
Ủy ban nhân dân cấp xã sẽ thành lập Hội đồng hòa giải để giải quyết tranh chấp hẻm đi chung do hàng xóm lấn hẻm chung gây ra. Việc hòa giải này là thủ tục bắt buộc. Nếu hai bên thống nhất phương án tháo dỡ, kết quả được ghi vào biên bản hòa giải thành. Trường hợp hòa giải thất bại, biên bản hòa giải không thành đối với vụ việc hàng xóm lấn hẻm chung sẽ là căn cứ pháp lý bắt buộc để thực hiện các thủ tục tiếp theo.
Tham khảo thêm Hàng xóm xây lấn đất và quy trình đòi lại quyền lợi hợp pháp
Có cần sự can thiệp của chính quyền không?
Khi vụ việc hàng xóm lấn hẻm chung rơi vào bế tắc do hộ vi phạm cố tình phớt lờ, sự can thiệp của chính quyền địa phương và Tòa án là hoàn toàn bắt buộc.
Xử phạt vi phạm hành chính và cưỡng chế tháo dỡ
Chính quyền địa phương có thẩm quyền ra quyết định xử phạt hành chính đối với hành vi chiếm dụng diện tích hẻm chung khi hàng xóm lấn hẻm chung. Mức phạt tiền đối với hành vi lấn chiếm đất phi nông nghiệp có thể lên đến hàng chục triệu đồng đối với cá nhân. Đồng thời, cơ quan nhà nước sẽ áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc khôi phục tình trạng ban đầu của đất và tiến hành cưỡng chế yêu cầu tháo dỡ công trình lấn hẻm nếu bên thực hiện hành vi hàng xóm lấn hẻm chung không tự nguyện chấp hành.
Khởi kiện ra Tòa án nhân dân
Nếu lối đi thuộc quyền sử dụng chung của các hộ dân, bạn có quyền nộp đơn khởi kiện vụ án tranh chấp hẻm đi chung do hàng xóm lấn hẻm chung tại Tòa án nhân dân nơi có đất. Tòa án sẽ thụ lý, tiến hành thẩm định tại chỗ và ra bản án buộc hộ vi phạm chấm dứt hành vi chặn lối đi của hàng xóm, tháo dỡ toàn bộ tài sản vi phạm để trả lại nguyên trạng hẻm.
Các câu hỏi thường gặp về hàng xóm lấn hẻm chung
Hàng xóm xây đua ban công hoặc mái che ra khoảng không hẻm chung có bị coi là lấn chiếm không?
Có. Pháp luật quy định người sử dụng đất được sử dụng khoảng không gian theo chiều thẳng đứng từ ranh giới thửa đất. Việc xây đua ban công, mái che hoặc chuồng cọp ra khoảng không phía trên hẻm chung là hành vi xây dựng lấn hẻm chung và vi phạm trật tự xây dựng.
Thời hiệu khởi kiện đòi lại hẻm chung bị lấn chiếm là bao lâu?
Tranh chấp đòi lại đất hẻm chung bị lấn chiếm thuộc trường hợp không áp dụng thời hiệu khởi kiện. Do đó, bất kỳ thời điểm nào phát hiện hành vi hàng xóm lấn hẻm chung, bạn đều có quyền nộp đơn khởi kiện ra Tòa án để đề nghị bảo vệ quyền lợi.
Tóm lại, sự việc hàng xóm lấn hẻm chung cần được xử lý bình tĩnh, tuân thủ đúng quy trình thu thập chứng cứ và nhờ chính quyền can thiệp theo quy định pháp luật. Việc ứng xử đúng mực khi hàng xóm lấn hẻm chung xảy ra sẽ giúp bạn bảo vệ trọn vẹn lối đi chung an toàn và gìn giữ trật tự văn minh khu dân cư.
